Translate on my blog

Σάββατο, 18 Ιουλίου 2015

Μογγολική γλώσσα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μογγολική
Монгол хэл Mongol khel
ᠮᠣᠨᠭᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡ Mongɣol kele
Προφορά/mɔŋɢɔ̆ɮ xiɮ/
ΠεριοχήΜογγολίαΚίνα
Φυσικοί ομιλητές5,7 εκατ.[1]
Εποχή2005
ΤαξινόμησηΑλταϊκές
Σύστημα γραφήςΜογγολικά αλφάβητα:
ΠαραδοσιακόΜογγολική γραφή
(στην εσωτερική Μογγολία),
Μογγολικό κυριλλικό αλφάβητο(στη Μογγολία),
Μογγολική Μπράιγ
Κατάσταση
Επίσημη γλώσσαFlag of Mongolia.svg Μογγολία
Flag of the People's Republic of China.svg Εσωτερική Μογγολία
ΡυθμιστήςΜογγολία:
State Language Council (Mongolia),[2]
Εσωτερική Μογγολία:
Council for Language and Literature Work.[3]
Κώδικες γλώσσας
ISO 639-1mn
ISO 639-2mon
ISO 639-3mon
SILkhk Χάλχα Μογγολική
mvf Περιφερειακή Μογγολική
Mongols-map.png
Γεωγραφική κατανομή των μογγολικών λαών (κόκκινο). Η πορτοκαλί γραμμή δείχνει την έκταση της άλλοτε μογγολικής αυτοκρατορίας. Στο κόκκινο περιλαμβάνεται όλη η Μογγολία το μεγαλύτερο τμήμα της εσωτερικής Μογγολίας και η Καλμικία, τρία ενκλάβια στην Σινζιάνγκ, μικρά ενκλάβια γυρω από τη λίμνη Βαϊκάλη και τμήμα της Μαντσουρίας
Η μογγολική γλώσσα (σε μογγολική γραφήMonggol kele.svg[4] Mongɣol kele,μονκγόλ χέλε, σε μογγολικό κυριλλικόМонгол хэлMongol khel) είναι η επίσημη γλώσσα της Μογγολίας και το πλέον γνωστό μέλος της οικογένειας των μογγολικών γλώσσών. Ο αριθμός των ομιλητών της γλώσσας και των διαλέκτων της αγγίζει τα 5,2 εκατ., στα οποία συμπεριλαμβάνεται η μεγάλη πλειοψηφία των κατοίκων της Μογγολίας και πολλών Μογγόλων, κατοίκων της αυτόνομη περιοχή της εσωτερικής Μογγολίας[1] Στη Μογγολία είναι κυρίαρχηΧάλχα διάλεκτος, γραμμένη σε κυριλλικό αλφάβητο (και ενίοτε σε Λατινικό για τα κοινωνικά δίκτυα), ενώ στην Εσωτερική Μογγολία, η γλώσσα έχει περισσότερες διαλέκτους και είναι γραμμένη στην παραδοσιακή μογγολική γραφή.
Η μογγολική γλώσσα διαθέτει Φωνηεντική αρμονία και περίπλοκη συλλαβική γραφή που επιτρέπει συμπλέγμα τριών φωνηέντων. Είναι τυπικά συγκολλητική γλώσσα η οποία βασίζεται σε αλυσίδες προσφυμάτων σε ρηματικούς και ονοματικούς τύπους. Ενώ υπάρχει βασική διάταξη λέξεων υποκείμενο-αντικείμενο-ρήμα, η σειρά των ουσιαστικών είναι σχετικά ελεύθερη και έτσι οι γραμματικοί ρόλοι υποδεικνύονται από οκτώ περίπου γραμματικούς κανόνες. Υπάρχουν επίσης πέντε γραμματικές φωνές. Η σύγχρονη μογγολική γλώσσα εξελίχθηκε από τη "Μέση Μογγολική", τη γλώσσα που ομιλείτο στη μογγολική αυτοκρατορία του 13ου και του 14ου αιώνα. Κατά τη μετάβαση, συνέβη μεγάλη μετατόπιση στο παράδειγμα της φωνηεντικής αρμονίας, αναπτύχθηκαν τα μακρά φωνήεντα, οι γραμματικοί κανόνες αναμορφώθηκαν, και το ρηματικό σύστημα αναδομήθηκε.

Γεωγραφική κατανομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μογγολική είναι εθνική γλώσσα της Μογγολίας, που ομιλείται από 2,7 εκατομμύρια ανθρώπους και επίσημη γλώσσα της περιοχής της Εσωτερικής Μογγολίας, όπου ομιλείται από επίσης 2,7 εκατομμύριο ή περισσότερους ανθρώπους.[5] Ο ακριβής αριθμός των ομιιλητών είναι άγνωστος, καθώς δεν υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα για τις γλωσσικές δυνατότητες των Κινέζων πολιτών. Υπάρχουν περίπου 5 εκατομμύριο Μογγόλοι στην Κίνα, αλλά η χρήση της Μογγολικής ανάμεσά τους είναι σε φθίνουσα πορεία, ειδικότερα στις νεότερες γενιές σε αστικές περιοχές, εξαιτίας της κυριαρχίας της Μανδαρινικής Κινεζικής.[6] Η μεγάλη πλειοψηφία των ομιλητών της μογγολικής γλώσσας ζει στην Εσωτερική Μογγολία, μαζί με ομιλητές της Χαρτσίν και Χορτσίν διαλέκτων, που ζουν σε περιοχές τουΛιαονίνγκ, του Ζιλίν και του Χεϊλονγκζιάνγκ που συνορεύουν με την Εσωτερική Μογγολία.[7] Σύμφωνα με τον Ουράντιν Ε. Μπούλαγκ(Uradyn E. Bulag), οι Μογγόλοι ανησυχούν για τη γλώσσα τους εξαιτίας ισχυρών κινεζικών πολιτισμικών και εθνικιστικών πιέσεων.[8]

Ταξινόμηση και διάλεκτοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Μογγολική ανήκει στις μογγολικές γλώσσες. Η οροθέτηση της γλώσσες στις Μογγολικές είναι αμφισβητούμενο θεωρητικό πρόβλημα, η επίλυση του οποίου εμποδίζεται από το γεγονός ότι τα υπάρχοντα δεδομένα για τις διάφορες διαλέκτους δεν είναι εύκολα διευθετήσιμα σύμφωνα με κοινά γλωσσολογικά κριτήρια. Τέτοια δεδομένα θα μπορούσαν πιθανώς να εξηγήσουν την ιστορικήανάπτυξη του μογγολικού διαλεκτικού συνεχούς, όπως επίσης τις κοινωνιογλωσσικές ιδιότητές του. Αν και οι φωνολογικές, επίσης οιλεξικογραφικές έρευνες έχουν αναπτυχθεί αρκετά,[9] χρειάζονται ακόμη αρκετά στοιχεία για να θεμελιωθεί η μορφοσυντακτική μελέτη, για παράδειγμα ανάμεσα σε τόσο διαφοροποιημένες διαλέκτους όπως η Χάλχα και η Χορτσίν.[10][11]
Επίσης αμφισβητείται η κατάσταση ορισμένων γλωσσών της μογγολικής ομάδας, δηλαδή αν είναι γλώσσες διακριτές από τη Μογγολική ή απλά διάλεκτοι. Υπάρχουν τρεις τέτοιες: η Οϊράτ (στην οποία περιλαμβάνεται η εκδοχή Καλμίκ) και η Μπουριάτ, αμφότερες ομιλούνται στη Ρωσία, τη Μογγολία και την Κίνα και η Όρντος, που ομιλείται γύρω από την πόλη Όρντος της Εσωτερικής Μογγολίας.[12]

Παραπομπές σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. ↑ Άλμα πάνω, στο:1,0 1,1 Estimate from Svantesson et al. 2005: 141
  2. Άλμα πάνω «Törijn alban josny helnij tuhaj huul'». MongolianLaws.com. 2003-05-15. Ανακτήθηκε στις 2009-03-27. Οι αποφάσεις του συμβουλίου εγκρίνονται από την κυβέρνηση
  3. Άλμα πάνω "Mongγul kele bičig-ün aǰil-un ǰöblel". See Sečenbaγatur et al. 2005: 204.
  4. Άλμα πάνω Rendered in Unicode as ᠮᠣᠨᠭᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡ
  5. Άλμα πάνω Svantesson et al. 2005: 141, 143. Από την άλλη, Sečenbaγaturet al. 2005: 206 (πηγή της Εσωτερικής Μογγολίας) αναφέρει 4 εκατ. ομιλητές στην εσωτερική Μογγολία.
  6. Άλμα πάνω Janhunen 2003d: 178.
  7. Άλμα πάνω Sečenbaγatur et al. 2005: 565.
  8. Άλμα πάνω Uradyn E. Bulag, Department of Anthropology, Hunter College and the Graduate Center, City University of New York, New York, NY 10021. «Mongolian Ethnicity and Linguistic Anxiety in». Southern Mongolian Human Rights Information Center. Ανακτήθηκε στις 2011-08-11.
  9. Άλμα πάνω Βλ. ιδιαίτερα Rinčjen 1979, Amaržargal 1988, Coloo 1988 και για μια γενική βιβλιογραφία επί της μογγολικής φωνολογίας Svantesson et al. 2005: 218–229.
  10. Άλμα πάνω Βλ. Ashimura 2002 για μια σπάνια έρευνα στα μορφοσυντακτικά δεδομένα που υποδεικνύουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στην Χάλχα και τη Χορτσίν
  11. Άλμα πάνω Janhunen 2003d: 189.
  12. Άλμα πάνω Βλ. Janhunen (ed.) 2003 and Sečenbaγatur et al. 2005 για δύο ταξινομητικά σχήματα.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

WikiVoyage logo
Στο Wikivoyage υπάρχει ταξιδιωτικός οδηγός σχετικός με το λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα