Translate on my blog

Δευτέρα, 22 Ιουνίου 2015

Πούντσακ Τζάγια

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πούντσακ Τζάγια
Πυραμίδα Κάρστενς
Puncakjaya.jpg
Η κορυφή του Πούντσακ Τζάγια
Ύψος4.884[1] - 5.040 μ[2]
ΟροσειράΣουντίρμαν
ΗλικίαΒράχοι: Ασβεστόλιθος,Μειόκαινος[3]
Όρος: Πλειόκαινος [4]
Γεωλογικά και Γεωγραφικά στοιχεία
ΉπειροςΑσία
ΧώρεςΝέα Γουινέα
ΤύποςΚόψη
Διάφορα
Πρώτη ανάβαση1936 από τους Κόλιιν, Ντοζί και Βίσελς
1962 από τους Χάρερ, Τεμπλ, Κίπαξ και Χουιζένγκα
Χάρτης
Η Πούντσακ Τζάγια (Puncak Jaya) (προφέρεται ΔΦΑˈpuntʃaʔ ˈdʒaja) ή Πυραμίδα Κάρστενς (4.884[1] ή 5.040 μ[2]) είναι η υψηλότερη κορυφή του όρους Κάρστενς(Carstensz, ΔΦΑˈ|k|ɑr|s|t|ən|s) στην οροσειρά Σουντίρμαν των κεντροδυτικών υψιπέδων της Επαρχίας Παπούα, στην Ινδονησία. Άλλες κορυφές είναι η Ιστ Κάρστενς Πικ (4.808 μ), ηΣουμάντρι (4.870 μ) και η Νγκα Πούλου (4.863 μ). Άλλα ονόματα που αποδίδονται είναιΝεμανγκάβι στην Αμουνγκάλ γλώσσαΚάρστενς Τόπεν και Γκούνουνγκ Σουκάρνο[5].
Με ύψος 4,884 metres (16,024 ft) από τη στάθμη της θάλασσας η Πούντσακ Τζάγια είναι το υψηλότερο βουνό στην Ινδονησία, το υψηλότερο στη νήσο Νέα Γουινέα, η υψηλότερη κορυφή στην ηπειρωτική Αυστραλία, η υψηλότερη στην Ωκεανία και το 5ο υψηλότερο βουνό στη Νοτιοανατολική Ασία. Είναι, επίσης, η υψηλότερη κορυφή ανάμεσα στα Ιμαλάια και τιςΆνδεις και η υψηλότερη νησιωτική κορυφή στον κόσμο. Ορισμένες πηγές θεωρούν το όρος Βίλχελμ, 4,509 m (14,793 ft), ως την υψηλότερη βουνοκορφή της Ωκεανίας, δεδομένου ότι η Ινδονησία είναι τμήμα της Ασίας[6].

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα υψίπεδα που περιβάλλουν την κορυφή κατοικούνταν πριν την επαφή με τους Ευρωπαίους και η κορυφή ήταν γνωστή ως Νεμανγκάβι στα Αμουνγκάλ. Η Πούντσακ Τζάγια ονομάστηκε «Πυραμίδα Κάρστενς» από τον Ολλανδό εξερευνητή Γιάν Κάρστενς, ο οποίος είδε πρώτος τους παγετώνες της κορυφής στην κορυφή του βουνού σε μια σπάνια ημέρα με καθαρή ατμόσφαιρα το 1623[7]. Τούτη η θέαση έμεινε χωρίς πιστοποίηση επί δύο αιώνες και ο Κάρστενς λοιδωρήθηκε στηνΕυρώπη, όταν είπε ότι είδε χιόνι κοντά στον Ισημερινό. - Το χιονισμένο πεδίο του Πούντζακ Τζάγια προσεγγίστηκε στις αρχές του 1909 από έναν επίσης Ολλανδό εξερευνητή τον Χέντρικ Άλμπερτ Λόρεντζ με έξι ιθαγενείς βαστάζους Νταγιάκ και Κενιά από το Άπο Καγιάν στοΒόρνεο[8] Το πάρκο που περιβάλλει την οροσειρά εγκαθιδρύθηκε το 1919 βάσει της αναφοράς της αποστολής και ονομάστηκε Εθνικό Πάρκο Λόρεντζ
Χάρτης της διαφοράς των παγετώνων στην οροσειρά Κάρστεντζ από το 1850 έως το 2003

Ορειβασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1936 η ολλανδική αποστολή Κάρστενς, ανίκανη να καθορίσει ποια από τις τρεις κορυφές ήταν η υψηλότερη, προσπάθησε να αναρριχηθεί και στις τρεις. Ο Άντον Κόλιιν, ο Ζαν Ζακ Ντοζί και ο Φριτς Βίσελ πλησίασαν τις κορυφές Ανατολική Κάρστεντζ και Νγκα Πούλου στις 5 Δεκεμβρίου, αλλά εξαιτίας κακοκαιρίας απέτυχε στην Πυραμίδα Κάρστεντζ. Εξαιτίας της εκτεταμένης τήξης των πάγων η Νγκα Πούλου έγινε η 4.862 μέτρων δευτερεύουσα κορυφή, αλλά εκτιμάται ότι το 1936 (όταν οι παγετώνες κάλυπταν ακόμα 13 τετρ. χλμ. βουνού) η Νγκα Πούλου ήταν πράγματι η μεγαλύτερη κορυφή, με ύψος πάνω από 4.900 μ[9].
Η Πυραμίδα Κάρστεντζ έμεινε ανέγγιχτη έως το 1962, οπότε έγινε η πρώτη ανάβαση από μία αποστολή υπό τον Αυστριακό ορειβάτη Χάινριχ Χάρερ με άλλα τρία μέλη της αποστολής -τον Νεοζηλανδό ορειβάτη Φίλιπ Τεμπλ, τον Αυστραλό αναρριχητή Ράσελ Κίπαξ, και τον Ολλανδό Μπερτ Χουιζένγκα. Ο Τεμπλ είχε οδηγήσει και άλλη αποστολή στην περιοχή και είχε καθορίσει τη γραμμή πρόσβασης στην κορυφή[10]>
Όταν η Ινδονησία ανέλαβε τον έλεγχο της επαρχίας το 1963, η κορυφή μετονομάστηκε σε 'Πούντζακ Σουκάρνο' ή Σουκάρνο Πικ, παίρνοντας το όνομα του προέδρου της Ινδονησίας. Αργότερα άλλαξε σε Πούντσακ Τζάγια. Πούντσακ σημαίνει κορυφή του βουνού και Τζάγιασημαίνει 'νίκη', 'νικηφόρος' ή 'ένδοξος'. Το όνομα Πυραμίδα Κάρστεντζ είναι ακόμα σε χρήση μεταξύ των ορειβατών[11].
Η πρόσβαση στην κορυφή απαιτεί κυβερνητική άδεια. Το βουνό ήταν κλειστό σε ορειβάτες και τουρίστες μεταξύ του 1995 και του 2005. Από το 2006, η πρόσβαση είναι δυνατή μέσω διαφόρων πρακτορείων τουρισμού και περιπέτειας[12].

Γεωλογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Πούντσακ Τζάγια είναι η υψηλότερη κορυφή της κεντρικής οροσειράς, που δημιουργήθηκε στην ύστερη Μειόκαινο της μελανησιακής ορογένεσης[13] η οποία προκλήθηκε από τη σύγκρουση της Αυστραλιανής και της πλάκας του Ειρηνικού και συντίθεται από ασβεστόλιθοτης μέσης Μειόκαινου[14].

Παγετώνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η παγοκάλυψη του Πούντσακ Τζάγια το 1936, βλ. επίσης 1972.
Παρόλο που η κορυφή δεν έχει πάγο, υπάρχουν αρκετοί παγετώνες στις πλαγιές της, στους οποίους περιλαμβάνεται ο παγετώνας Κάρστενς, ο Γουέστ Νόρθγουολ Φερν, ο Ιστ Νόρθγουολ Φερν και ο πρόσφατα εξαφανισμένος παγετώνας Μέρεν στην κοιλάδα Μέρεν[15]. Καθώς η περιοχή είναι ισημερινή, υπάρχει μικρή αλλαγή της μέσης θερμοκρασίας κατά τη διάρκεια του έτους (around 0.5°C) και οι παγετώνες αυξομειώνονται ελαφρά σε εποχιακή βάση. Ωστόσο, η ανάλυση του βαθμού μείωσης αυτών των σπάνιων ισημερινών παγετώνων από ιστορικά αρχεία δείχνει ότι υπέστησαν σημαντική υποχώρηση από τη δεκαετία 1850, κατά την εποχή της μικρής παγετώδους που επηρέασε το βόρειο ημισφαίριο, υποδεικνύοντας τοπική αύξηση της θερμοκρασίας περίπου 0.6°C ανά αιώνα μεταξύ του 1850 και του 1972.
Ο παγετώνας στο Πούντσακ Τρίκορα στα όρη Μαόκε εξαφανίστηκε εντελώς μεταξύ του 1939 και του 1962[16]. από τη δεκαετία του 1970, μαρτυρίες δορυφορικών λήψεων υποδεικνύουν ότι οι παγετώνες του Πούντσακ Τζάγια υποχωρούν γοργά. Ο παγετώνας Μέρεν εξαφανίστηκε μεταξύ του 1994 και του 2000[17]. Αποστολή υπό τον παλαιοκλιματολόγο Λόνι Τόμσον το 2010 ανακάλυψε ότι οι παγετώνες εξαφανίζονται με ρυθμό 7 μέτρων πάχους ανά έτος και αναμένεται να εξαφανιστούν περί το 2015[18].

Παραπομπές σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. ↑ Άλμα πάνω, στο:1,0 1,1 Το ύψος καθορίστηκε από την Australian Universities' Expedition σύγχρονη ανάλυση δεδομένων ραντάρ. Το παλαιότερο και συχνά αναφερόμενο ύψος 5.040 μ. θεωρείται απαρχαιωμένο
  2. ↑ Άλμα πάνω, στο:2,0 2,1 Merriam-Webster, επιμ. (1997). Merriam-Webster's Geographical Dictionary. Merriam-Webster. σελ. 551. ISBN 978-0877795469.
  3. Άλμα πάνω Jean M. Grove, 2004, Little ice ages: ancient and modern, Taylor & Francis, 718 p. ISBN 9780415334228
  4. Άλμα πάνω Geoffrey S. Hope & al., 1976,The Equatorial Glaciers of New Guinea, p. 8.1 Rotterdam: Balkema, ISBN 9061910129
  5. Άλμα πάνω Greater Atlas of the World, Mladinska knjiga, Ljubljana, Slovenia, 1986.
  6. Άλμα πάνω Statistical Yearbook of Croatia, 2007
  7. Άλμα πάνω Neill, Wilfred T. (1973). Twentieth-Century Indonesia. Columbia University Press. σελ. 14. ISBN 978-0-231-08316-4.
  8. Άλμα πάνω Lorentz, H.A., 1910. Zwarte Menschen – Witte Bergen: Verhaal van den Tocht naar het Sneeuwgebergte van Nieuw-Guinea, Leiden: Brill Publishers
  9. Άλμα πάνω Interview with Jean Jacques Dozy in 2002 (in Dutch).
  10. Άλμα πάνω Philip Temple Account of first ascent
  11. Άλμα πάνω Parfet, Bo; Buskin, Richard (2009). Die Trying: One Man's Quest to Conquer the Seven Summits. New York, N.Y.: American Management Association. σελ. 178. ISBN 978-0-8144-1084-4.
  12. Άλμα πάνω «Seven Summits Page». 7summits.com. Ανακτήθηκε στις 7 July 2006.
  13. Άλμα πάνω Dow, D.B.; Sukamto R. (1984). «Late Tertiary to Quaternary Tectonics of Irian Jaya»Episodes 7 (4): 3–9. Ανακτήθηκε στις 18 July 2010.
  14. Άλμα πάνω Weiland, Richard J.; Cloos, Mark (1996). «Pliocene-Pleistocene asymmetric unroofing of the Irian fold belt, Irian Jaya, Indonesia: Apatite fission-track thermochronology»GSA Bulletin 108 (11): 1438–49. doi:10.1130/0016-7606(1996). Ανακτήθηκε στις 7 March 2011.
  15. Άλμα πάνω Kincaid, Joni L.; Klein, Andrew G (2004). «Retreat of the Irian Jaya Glaciers from 2000 to 2002» (pdf). 61st Eastern Snow Conference. σσ. 147–157. Ανακτήθηκε στις 2011-11-03.
  16. Άλμα πάνω Ian Allison and James A. Peterson. «Glaciers of Irian Jaya, Indonesia and New Zealand»U.S. Geological Survey, U.S.Department of the Interior. Ανακτήθηκε στις April 28, 2000.
  17. Άλμα πάνω Joni L. Kincaid and Andrew G. Klein. «Retreat of the Irian Jaya Glaciers from 2000 to 2002 as Measured from IKONOS Satellite Images»(pdf). 61st Eastern Snow Conference Portland, Maine, USA 2004. Ανακτήθηκε στις 2004.
  18. Άλμα πάνω «Papua Glacier’s Secrets Dripping Away: Scientists»Jakarta GlobeAgence France-Presse. July 2, 2010. Ανακτήθηκε στις 3 July 2010.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα